EKRANLARDAKİ MANŞETLER VE ALT YAZILAR ÜZERİNE

Tek karelik ekrandaki manşette ve alt yazısında iki imla hatası aynı anda yer alıyor:

1)      YARAB

2)      UMRUNDA

Görüntüdeki kanalın haber programındaki manşete (gazetelerin ve ekranların ilk sayfasına iri puntolarla konulan başlığa) bakalım:

“YARAB…”

Dilimizde “Yarab” şeklinde bir sözcük yoktur.

Tanrı’m, Allah’ım anlamına gelen “ya Rabbi (veya Rab)” şeklinde yazılır.

“UMRUNDA”

“Umurunda”dır sözcüğün yazım şekli (aldırış etme, önem verme anlamındadır.)

“Umurumda” sözcüğünün “umrumda”  veya  “umurunda”nın “umrunda” şeklindeki yazımı ve söylenişindeki yanlış kullanımını her gördüğümde:

“m” ile “r” arasındaki “u” harfi “UMURUNUZDA” olsun hatırlatmasında bulunarak fotoğraftaki ulusal kanal çalışanlarının dikkatine sunalım.

Yukarıdaki ayrıntılar, ekrandaki yazım yanlışlarına yönelikti.

Haberi sunan yılların tecrübeli spikeri; o da muhtemelen bu ekranlardaki yanlış yazımlardan dolayı muzdariptir, yakınıyordur; “canlı yayın kazasıdır” diyerek geçelim.

Ancak “yılların tecrübeli gazetecisi/spikeri”nin sıkça yabancı sözcükler kullandığını da belirtmeliyim. Oysa istese Türkçemizdeki karşılığını da tercih edebilirdi. Mesela zaman zaman en dikkat çekenlerin başında “Egzajere” sözcüğü gelmektedir. Bu sözcüğün, haber programında söylenişi/kullanılışı itici gelmekte, hatta sırıtmaktadır.

 “Egzajere”nin telaffuzunda ve yazımında olduğu gibi Türkçe anlamını algılamakta da zorluk çekenlerimizin unutulmaması gerektiği düşünülmelidir. Üstelik sözlüğümüzde “egzajere”yi karşılayabilecek kelimelerimiz yeterince mevcut. Hâlbuki TDK Sözlüğü’nde “egzajere” bile yoktur, hiçbir baskısında geçmez, bulunmaz. Çünkü “egzajere” bizden değildir.

Egzajere etmek:

Fransızca “exagérer” kökeninden gelen, bir durumu, olayı veya özelliği olduğundan çok daha büyük, yoğun veya önemli göstermek, yani abartmak veya mübalağa etmek anlamına gelen bir ifadedir. Genellikle günlük dilde bir şeyi aşırıya kaçarak anlatmak için ve tıp dilinde de  kullananlar çıkabiliyor.

Fransızca kökenli exagérer (abartmak) fiilinden Türkçeye geçmiştir.

Latince “exaggerare” (yığmak, büyütmek) kelimesine dayanır. Bir şeyi normal boyutlarından daha fazla göstermek, olduğundan daha önemli veya vahim yansıtmak anlamındadır.

 "Egzajere etmek" (abartmak, mübalağa etmek) ile “egale etmek” (rekoru yakalamak, eşitlemek) sözcüklerinin birbirine karıştırılmaması hatırlatmasında da bulunmadan geçmeyelim.